İtaatsiz Portreler...

Tarihsel devinime ivme kazandıran en önemli dinamiklerden biri, hiç şüphesiz "itiraz"dır. Ve dünyanın neresinde olursa olsun, benzeri itiraz seslerini yükseltenler ya da onların öyküleri bir yerde buluşur. İşte İlyas Tunç'un "İtaatsiz Portreler"i o buluşma yerlerinden biri olmuş.

Geçtiğimiz aylarda yayın hayatına başlayan ve daha önce Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı'ndan ve yazdığı kitaplarından tanıdığımız Orhan Tüleylioğlu'nun başında bulunduğu Dafne Kitap, iddialı kitaplarla kendinden söz ettirmeye başlamış. İlyas Tunç'un, referans kitap olarak değerlendirilebilecek deneme kitabı İtaatsiz Protreler de Dafne Kitap'tan okurlarla buluştu.
Popüler kültürün parçası haline gelmiş ve şu ya da bu biçimde hakkında bilgi sahibi olduğumuz tanınmış simaların azınlıkta olduğu eserde, tarihte itaat etmeyen portreler, her biri öykü kıvamında kaleme alınmış. Yine aynı kıvamda bir araya getirilmiş satırlardan oluşan önsöz de kitap hakkında merak uyandırıcı ipuçları sıralanmış.

"İtaatsizlik, özü gereği, iktidara yönelik tepkisel bir eylemdir. Keyfiyetten değil haksızlıktan doğar. Haksızlık, direnme hakkına yol açar" satırlarıyla başlayan kitapta, dünyanın dört bir yanından itaat etmeyen ve hatta ettirilemeyen isimler, çok bilinen isimlerden seçilmemeye çalışılmış. Türkiye'den bir itaatsiz kişi seçin diye sorulacak olursa acaba kaçımız ilk vicdani retçi Tayfun Gönül'ü söyler ki? İşte bu kitap, Tayfun Gönül'ün de kitabıdır.

"İtaatsiz Portreler’de bu çağrıya katılan itaatsizleri bulacaksınız. ‘Doğa ve Tanrı’nın birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini’ iddia ettiği için Kilise tarafından yakılan rahip Giordano Bruno’yu; ‘fazla modern’ olduğu gerekçesiyle Kahire Üniversitesi’ne kabul edilmeyen feminist Düriye Şefik’i; komünist avının zirveye çıktığı McCarty döneminde kara listeye alınan müzisyen Pete Seeger’ı; on beş yıl hapislikten sonra Uruguay devlet başkanlığına seçilen Tupamaros gerillası Jose Mujica’yı; Türkiye'nin ilk vicdani retçisi Tayfun Gönül'ü; ormanların yok edilmesini iki yılı aşkın bir süre bir kızılağacın tepesinde yaşayarak protesto eden Julia Butterfly Hill'ı; ‘yalnızca açgözlülükten gözü dönmüş biri, arkadaşına istediği kopyayı vermez’ diyerek Jurnal Storage adlı sistemden dört milyon makaleyi indirip ücretsiz kullanıma sunan hacker Aaron Swartz’ı ve iktidarın keyfiyetini aşan diğerlerini…"

Zaman ve mekân farkı gözetmeksizin, aynı sesin, aynı çığlığın sahipleri, hem de itaatsizliği edebi ve felsefi anlamda dolduracak sözler ve öykülerle bir yerde toplanırsa o satırların altı çizilir.